16.08.2021

Якая парода сабак «самая наша», распавядае вядомы заводчык Аляксандр Барысёнак<br />

Больш лайкаў - лайкам

Былы рэкардсмен свету па цяжкай атлетыцы разводзіць ў Сенненскім раёне сабак-чэмпіёнаў

Вядомы заводчык, заўзяты паляўнічы Аляксандр Барысёнак родам з Магілёўскай вобласці, а ў Лiтусава жыве больш за 30 гадоў. Былы чэмпіён СССР па цяжкай атлетыцы сёння трымае ў 30 кіламетрах ад Оршы сялянска-фермерскую гаспадарку і самы вялікі ў свеце гадавальнік лаек. Руска-еўрапейскія, заходнесібірскія - усяго пад 200 сабак абвяшчаюць наваколлі задорным брэхам, жывучы ў вальерах вакол зверафермы, дзе гаспадар разводзіць норку, лісіцу і чарнабуркі. Лепшай аховы, чым кругласутачны сабачы «патруль», не прыдумаць.

Расціце, чэмпіёны!

Гаспадарка 65-гадовага Аляксандра Барысёнка - гэта цэлы маёнтак з некалькімі дамамі, вальерамі і 34 тысячамі гектараў паляўнічых угоддзяў. Здаецца, яшчэ нядаўна сюды з'язджаліся паляўнічыя-сабачнiкi з усёй Беларусі, Расіі і не толькі. Пад патранатам Барысёнка тут 18 разоў праходзіў міжнародны чэмпіянат лаек па вальернаму кабану і падсадному мядзведзю - выпрабаванні, на якіх сабакі могуць паказаць і адтачыць майстэрства. Але чэмпіянат - справа мінулая, нявесела заўважае Аляксандр Канстанцінавіч:

- Адрадзіць яго - мара, якая ўпіраецца ў некаторыя нюансы прыродаахоўнага заканадаўства. Паляванне - так, праводзім. Тутэйшыя месцы багатыя звяр'ём: тым жа кабаном (праўда, усе тушы ідуць на ўтылізацыю), ласём. У 2020-м паляўнічыя адстрэлiлi ў нас сем ваўкоў. У гэтым годзе паставілі на ўлік трох мядзведзяў - для парадку, так як касалапы драпежнік у Чырвонай кнізе.

Барысёнак успамінае «мядзведжы» выпадак трохгадовай даўнасці. Да яго пастукалася вясковая знаёмая: «Канстанцінавіч, ратуй: выходзім на вуліцу толькі да аўтакрамы - і тое азіраючыся!» Прыйшлося тлумачыць, што закон ёсць закон. Ні з стрэльбай, ні з сабакамі на «гаспадара лесу» не пойдзеш... А мядзведзь гэта быццам адчувае і робіцца нахабным.

У нашага героя тры адукацыі. Сельскагаспадарчы тэхнікум, Віцебскі педінстытут, у якім ён вывучыўся на выкладчыка фізкультуры, і эканамічная ВНУ Самары. Кожны дыплом нялішні, у чымсці дапамагае, усміхаецца Аляксандр Канстанцінавіч:

- Шмат гадоў аддадзена трэнерскай працы. Але аднойчы я рызыкнуў змяніць усё і цяпер трэнірую не людзей, а сабак. Прынцыпы падобныя, хоць падрыхтаваць талковую жывёлу нават больш складана.

Аб персанальных перамогах у спорце Барысёнак, які быў рэкардсменам свету - у 1982 годзе на Кубку СССР штурхаў 241 кілаграм, гаварыць не любіць:

- Медалі не захоўваю. Хіба што тыя, якія ўзялі мае хвастатыя чэмпіёны. А яны добрыя, праўда, добрыя. Заслужана выйгралі не адзін турнір.

А пачынаўся гадавальнік з васьмі сабак, якіх у 1989 годзе Барысёнак купіў у Маскве спецыяльна, каб паляваць. Чацвярых раздаў, а з астатнімі моцна пасябраваў, спрацаваўся. У 1990-м пачаў будаваць звераферму і адначасова папаўняць сабачую «калекцыю». Прывозіў лаек адусюль - з Алтайскага краю, Екацярынбурга…

«Брыльянт» з абаранкам

Гуляем уздоўж вальераў. Звонкія «прывітанні» гучаць з усіх бакоў.

- Глядзіце, гэта - бойкія шчанюкі руска-еўрапейскай лайкі, - Аляксандр Барысёнак гладзіць шырокай далонню цікаўную бел-чорную пысу. - Яны нарадзіліся ў маі і зараз у самым далікатным узросце, маюць патрэбу ў выхаванні, увазе. За кантактнасцю, паляўнічым азартам, адвагай нашых лаек - вялікая праца.

Вядома, уладальнік гадавальніка не ўсе робіць сам. Фізічна гэта проста немагчыма. Сярод нязменных памочнікаў - жонка Кацярына, па прафесіі ветэрынар, дачка Дар'я, якая ў гэтым годзе скончыла школу і думае стаць медыкам.

- З Дашай пакуль не пазнаёмлю, - голас Барысёнка цяплее. - Яна на заданні: пасе коз, якіх у нас нямала. Гэта і малако з тварагом, і для выпойвання шчанюкоў выдатны варыянт.

У дачкі Аляксандра Барысёнка Дашы - свае сабакі. У 2019-м яна са сваёй сабачай камандай выйграла адкрыты чэмпіянат Масквы і Маскоўскай вобласці па падсадному мядзведзю і вальернаму кабану. А гэтай восенню збіраецца паказаць клас лаек на прэстыжных спаборніцтвах у Марый Эл.

У вальераў паспяваем застаць мясцовую жыхарку, усмешлівую Надзею Палавiнскую. Яна, лічы, расла з лайкамі Барысёнка - гадоў дзесяць актыўна дапамагае з гадавальнікам:

- З сабакамі я з шасцi раніцы і да вечара. Пакарміць, выгуляць - мае абавязкі. Ёсць любімчыкі - куды без гэтага. У кожнага сабакi свой характар, звычкі, ён прывыкае да цябе, а ты да яго. Сумесны марш-кідок па лесе кіламетраў на 15, ведаеце, таксама вельмі збліжае (смяецца).

Уласныя сабакі, якіх сяльчанка гадуе, каб пазней перадаць на верную службу новым гаспадарам, у Надзі таксама ёсць. У вальеры яе чакаюць Даг, Карай, Тагаеў і Шмялёк. Пагуляць з лайкамі з задавальненнем прыходзіць і мясцовая дзятва. Гэта і звычка да працы, і проста цікава, кажа Аляксандр Барысёнак:

- Забавак у Лiтусава, акрамя гадавальніка, ніякіх. Школу зачынілі, футбольнае поле ў быльнягу ... Крыўдна за калісці вялікую вёску, якая аджываючая сваё.

Калі гаворка зноў заходзіць пра сабак, усё сумнае - ззаду, Барысёнка не спыніць. У кожным слове - абажанне, гонар за пароду:

- Яна - наша, самая лепшая паляўнічая! Ні холаду, ні спёкі не баіцца, у харчаванні непатрабавальная, падыходзіць для прыватнага дома і для вялікай кватэры. Плюс лайкі амаль не маюць паху і практычна ніколі не хварэюць.

Хвост - абаранкам, вушы - старчма. Колькі каштуе такая пародзістая прыгажосць з Лiтусава? Аляксандр Канстанцінавіч прадае сабак нядорага, запэўнівае, што для яго галоўнае - распаўсюджванне пароды. Шчанюк можа абысціся будучым гаспадарам ад 100 даляраў, а для кагосцi і зусім апынецца падарункам. Гэта пры тым, што ў Расіі за лайку могуць прасіць да 10 тысяч долараў і вышэй.

Аднойчы сабаку з гадавальніка Барысёнка ўгаворвалі прадаць за любыя грошы, цана даходзіла да 65 тысяч еўра. Але Анзор - імя азначае «свабодны» - застаўся з ранейшым уладальнікам. Сабакі з такімі рабочымі якасцямі - брыльянт, кажа дасведчаны заводчык:

- Адзін сабака на тысячу. А грошы, што грошы? Сёння ёсць - заўтра няма.

Дарэчы, паглядзець на сабак з Лiтусава можна і ў інтэрнэце. У гадавальніка ёсць акаўнт у сацсетках. Так што не шкадуйце лайкаў для лаек!

«СБ»